28.09.2026 – Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatının Yenisi Yayınlandı

Bilindiği üzere 26/01/2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğin (Sayı: 2023/5) 4. Maddesi ve söz konusu Tebliğ düzenlemesine ilişkin olarak TCMB tarafından yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatının 5.maddesi gereğince firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin (ihracat bedeli dövizler, serbest bölgeden yurt dışına yapılan satışlardan elde edlen dövizler, döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizler) banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı sırasında, firmaların 1 ay boyunca döviz alımı yapmamayı taahhüt etmesi halinde, taahhüt sahibi firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın %2’si (Tebliğe eklenen ve en son 31/7/2026 tarihine uzatılan geçici 1. madde ile %3’ü) kadar  döviz dönüşüm desteği ödemesi uygulaması getirilmişti.

01/8/2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’De Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11) ile geçici 1 inci maddesinde yer alan “31/7/2026” ibaresi “31/1/2027” şeklinde değiştirilerek uygulama süresi 31/1/2027 tarihine uzatılmış ve Tebliğin diğer maddelerinde yapılan değişikliklerle destek uygulamasında  1/10/2026 tarihinden geçerli olarak;

• Döviz alımı yapmama taahhüdü yerine Merkez Bankasınca belirlenen döviz pozisyonu oranının aşılmaması şartı getirilmesi,
• Firmalarca döviz pozisyonu oranlarının Merkez Bankasınca belirlenen sınırı aşmadığına yönelik aracı bankalara yapılan bildirimin gerçeğe aykırı olduğunun ya da döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak yararlanıldığının tespiti halinde, ödenen döviz dönüşüm desteği tutarları kur farkı ve faiz tutarı ile birlikte aracı bankalarca tahsil edilerek Merkez Bankasına aktarılması, ve sözkonusu tutarın ilgili firmaca ödenmesine kadar geçen süre boyunca, ilgili firmanın kontrol ettiği firmaların, ilgili firmayı kontrol eden firmaların ve ilgili firmayı kontrol eden gerçek ve tüzel kişilerin kontrol ettiği firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım taleplerinin kabul edilmemesi,
• Merkez Bankasına, firmaların döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği döviz tutarlarına veya alabileceği destek tutarlarına üst limitler getirilebilmesi,
• Aracı bankalar, firmalardan döviz dönüşüm desteği işlemleri için komisyon alabilmesi,
• Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım hallerinde ödenen döviz dönüşüm desteği tutarları kur farkı ile birlikte Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz tutarı ile birlikte geri tahsil edilmesi,
• Merkez Bankası’nca, talep edilebilecek bilgi ve belgelerden veya diğer kaynaklardan edinilen bilgi ve belgeler üzerinden yapacağı değerlendirme sonucunda şüpheli veya gerekli gördüğü firmaları incelemeye alabilmesi ve incelemeye alınan firmalara, inceleme süresinin sonuna kadar döviz dönüşüm desteği ödenmemesi,

yönünde değişiklikler yapılmıştı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası  tarafından yayınlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı (1 Ekim 2026) ile Tebliğin uygulama ayrıntıları düzenlenmiş olup, aşağıda özet olarak önemli bazı başlıklara yer verilmiştir:

1. Döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak isteyen ihracatçı firmaların talepde bulunması gerekiyor:

Döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak isteyen ihracatçı firmalar;

• İhracat Genelgesi kapsamında Merkez Bankasına satmakla yükümlü oldukları ihracat bedeli dövizlerini,
• Döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizlerini (dışarıda yerleşik kişiler için yurt içinde ve yurt dışında sundukları hizmetler karşılığında dışarıda yerleşik kişilerden aldıkları dövizlerin elde edilen ve bankalara satılan dövizler),[1]
• Serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yalnızca yurt dışına yaptıkları satışlardan elde ettikleri dövizleri,

aracı banka kanalıyla Merkez Bankasına satışı sırasında Talimat ekinde örnekleri yer alan talep formu ve döviz pozisyonu bildirim formunu aracı bankaya ibraz ederek döviz dönüşüm desteği talebinde bulunabilecekler.

İhracat bedeli dövizler için gümrük beyannamesi, döviz kazandırıcı hizmet bedeli dövizler için fatura ve serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışlara ilişkin dövizler için Serbest Bölge Müdürlüğünce onaylı Serbest Bölge İşlem Formu aracı bankaya ibraz edilmedikçe döviz dönüşüm desteğinden faydalanılamayacak.

Merkez Bankasına satışı yapılacak dövizlerin yurt dışı kaynaklı olduğunun tespiti aracı bankalarca yapılır.

2. Döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacak:

Döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamaz.

Aracı bankalar  Talimat ekinde yer alan  SMMM veya YMM tarafından hazırlanmış ve SMMM veya YMM ile firma tarafından onaylanmış döviz pozisyonu bildirim formunu alacaklar.

3. Peşin dövizde dönüşüm desteği için döviz satışı sırasında talep bulunulması ve 6 ay içerisinde gümrük beyanname bilgisi ile döviz pozisyonu bildirim formunu aracı bankaya bildirilmesi gerekir:

Peşin ihracat bedeli olarak getirdikleri dövizlerinin Merkez Bankasına satışı sırasında, gümrük beyanname bilgisi bildirilmeden önce talep formu ile döviz dönüşüm desteği talebinde bulunmaları, döviz satışını takip eden 6 ay içerisinde en az Merkez Bankasına satılan döviz tutarında ve ödeme şekli “Peşin Ödeme” yazılı olan gümrük beyanname bilgisi ile döviz pozisyonu bildirim formunu aracı bankaya bildirmeleri kaydıyla, Merkez Bankasına satışının gerçekleştiği güne ait dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutara cari oran uygulanarak hesaplanan döviz dönüşüm desteği firmalara ödenmek üzere Merkez Bankasınca aracı bankaya aktarılır.

4. Bir takvim yılında yararlanabilecek azami döviz dönüşüm desteği tutarı 100.000.000 (yüz milyon) Türk lirasıdır.

Firmanın bir takvim yılında yararlanabileceği azami döviz dönüşüm desteği tutarı 100.000.000 (yüz milyon) Türk lirasıdır.

5. Aracılı ihracatlarda dönüşüm desteği doğrudan tedarikçi/ imalatçı firmanın hesabına aktarılabilecek:

Aracı ihracatçı vasıtası ile yapılan ve bedeli aracı ihracatçı tarafından yurda getirilerek ürün tedarik/imal eden firmalar adına satışı yapılan peşin ihracat bedeli kapsamında olmayan ihracat bedeli dövizlerde, aşağıdaki belgelerin aracı bankaya ibrazı halinde dönüşüm desteği  doğrudan tedarikçi/ imalatçı firmanın hesabına aktarılabilir :

• Aracı ihracatçı ve tedarikçi/imalatçı firmaların Ek: E’de yer alan Aracılı İhracat Kapsamında döviz Dönüşüm Desteğinin Tedarikçiye/İmalatçıya Ödenmesine İlişkin Beyannamesi
• Aracı ihracatçı ile tedarikçi/imalatçı firma arasında yapılmış aracılı ihracat sözleşmesi
• Tedarikçi/İmalatçı firma ünvanının kayıtlı olduğu ilgili Gümrük Beyannameleri ve bu beyannameler kapsamındaki tedariğe/imalata ilişkin ihraç kayıtlı mal faturalar

İhracat bedelinin doğrudan tedarikçi/imalatçı hesabına gelmesi halinde yine yukarıda sayılan belgelerin aracı bankaya ibrazı halinde  dönüşüm desteği  doğrudan tedarikçi/ imalatçı firmanın hesabına aktarılacak.

6. Yurt dışından efektif olarak getirilen ihracat bedellerinde NBF düzenlenmiş olması zorunludur:

Yurt dışından efektif olarak getirilen peşin ihracat kapsamında olmayan mal ihracatı bedellerinde Nakit Beyan Formu düzenlenmiş olması ve formda gümrük beyannamesi bilgilerine yer verilmesi şartıyla gümrük beyannamesinde yazılı aracı bankaya satışında döviz dönüşüm desteği talep edilebilir.

7. Döviz kazandırıcı hizmetlere aracılık eden firmalar, aracılık hizmetlerinden hak ettikleri dövizleri satarak döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilecekler:

Döviz kazandırıcı hizmetlere yönelik verilen aracılık hizmetinin tutarı, yurt dışı yerleşiğe hizmeti sunan firmadan alınacak muvafakatname ve aracı tarafından hizmetin sunulduğu yurt dışı yerleşiğe kesilen faturadaki tutar ile yurt içinde hizmeti sunan firmanın aracıya kestiği fatura arasındaki fark dikkate alınarak tespit edilir.

8. DİB kapsamındaki ihracat işlemlerinde ihracat bedelinden bedelsiz ithalat tutarı düşülerek destek ödemesine esas matrah tespit edilecek:

Dahilde İşleme Rejimi kapsamında gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin döviz dönüşüm desteği ödemelerinde, döviz dönüşüm desteğine esas döviz satış tutarının hesaplanmasında, ihracat bedelinden bedelsiz ithalat tutarı düşülerek bulunan tutar esas alınır. Bedelsiz ithalat tutarının ihracat bedeline eşit veya ihracat bedelinden fazla olması halinde döviz dönüşüm desteği ödenmez.

9. Firmaların dönüşüm desteği kapsamında satabilecekleri döviz tutarı, söz konusu dönem için Merkez Bankasınca belirlenecek firma satış limitini aşamayacak:

Firmaların bir takvim yılında Merkez Bankasına satabilecekleri toplam döviz tutarının Türk lirası karşılığı, söz konusu döneme ait firma satış limitini aşamaz.

Firma satış limiti, firma kârlılığı ile 12 aylık işgücü maliyeti verileri esas alınarak Merkez Bankasınca hesaplanacak. Zarar eden işletmelerde firma karlılığını hesaplamasında sadece işgücü maliyeti esas alınacak.

Firma kârlılığının belirlenmesinde, firmalarca Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen faaliyet kârı, işgücü maliyetinde ise firmaların sigorta primi hesaplamalarına esas teşkil eden maaş/ücret ödemeleri ile çalışanlar adına ödenen sosyal güvenlik primi tutarları esas alınacak.

Firma satış limitleri, Merkez Bankasınca yılda iki kere esas olarak Ocak ve Temmuz ayları güncellenecek.

Firma satış limitinin ilgili limit kullanım dönemi içerisinde tamamen kullanılmış olması halinde, firma izleyen limit kullanım döneminin başlangıcına kadar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacak.

Firma satış limitleri ile satışı yapılan toplam döviz tutarının firma satış limiti kapsamında kullanımına ilişkin kontroller Merkez Bankasınca yapılır.

10. Talep tarihine kadar firmanın hesap bakiyesinin, gelen ihracat bedelinin altına düşmemesi gerekiyor:

İhracat bedelinin firma hesabına geldiği tarih ile döviz dönüşüm desteğinden yararlanma talebinde bulunulan tarih arasındaki zaman diliminde, firmanın hesap bakiyesinin gelen ihracat bedelinin altına düşmediğine ve bakiyenin ihracat bedeli olmayan dövizler ile müsait hale getirilmediğine ilişkin tespit aracı bankaca yapılır.

11. Aracı bankalar, firmalara ödenen döviz dönüşüm desteği tutarı üzerinden komisyon alabilecekler:

Aracı bankalar, firmalara ödenen döviz dönüşüm desteği tutarının azami yüzde 1’i oranında komisyonu firmalardan tahsil edebilecek.

12. Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım yapan firmalardan ödenen döviz dönüşüm desteği tutarları faizli olarak geri alınacak:

Firmaların döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak faydalandığının tespiti halinde; ödenen döviz dönüşüm desteği tutarları, en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz  bankalarca firmalardan tahsil edilip Merkez Bankasına aktarılacak.

Bu firmaların hesaplanan tutarı aracı bankaya ödedikleri tarihten itibaren döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri, ilk tespitte 1 yıl, sonraki tespitlerde 3 yıl boyunca kabul edilmez.  Faydalanılan toplam döviz dönüşüm desteği tutarının 100.000 (yüz bin) Türk lirasını aşmadığı durumlarda bu süre kısıtları uygulanmayacak.

13. Merkez Bankası, dönüşüm desteği uygulamasında şüpheli veya gerekli gördüğü firmaları incelemeye alabilecek:

Merkez Bankası talep üzerine firmalarca sunulan veya diğer kaynaklardan edinilen bilgi ve belgeler üzerinden yapacağı değerlendirme sonucunda, şüpheli veya gerekli gördüğü firmaları incelemeye alabilecek.

İnceleme sonucunda döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak faydalandığının tespiti halinde tespit yapılan firmaların döviz dönüşüm desteği talebi kabul edilmeyecek.

[1] Döviz kazandırıcı hizmet ihracatı kapsamındaki döviz dönüşüm desteği işlemlerinde, ibraz ettikleri faturalarda yer alan hizmetlerin firma tarafından yurt dışındaki alıcıya sunulduğu, aracı bankaca yapılacak ilave kontrol ve değerlendirmeler ile tevsik edici bilgi ve belgeler üzerinden tespit edilir. Bu tespitin yapılamadığı durumlarda döviz dönüşüm desteği kapsamında döviz satışı gerçekleştirilmez